Cannahome Drug Facts
Trang chủ › Dược Lý Thảo Mộc

Nghiên cứu y học về cannabidiol (CBD) trong hỗ trợ giảm lo âu

Ban biên tập Cannahome Drug Facts · · Cập nhật
Nghiên cứu y học về cannabidiol (CBD) trong hỗ trợ giảm lo âu

Cannabidiol (CBD) là một trong những cannabinoid được nghiên cứu nhiều nhất về khả năng giảm lo âu. Dữ liệu tiền lâm sàng khá nhất quán, và một số thử nghiệm nhỏ trên người cho thấy tín hiệu tích cực, chẳng hạn trong các tình huống gây lo âu được mô phỏng như nói trước đám đông. Tuy nhiên, bằng chứng từ các thử nghiệm lớn, dài hạn trên người bệnh rối loạn lo âu vẫn còn thiếu; CBD chưa phải là phương pháp điều trị lo âu đã được công nhận rộng rãi. Người đang lo âu kéo dài nên được thăm khám để tiếp cận những liệu pháp đã có bằng chứng vững chắc.

Lo âu bình thường và rối loạn lo âu

Lo âu là phản ứng tự nhiên trước nguy cơ hoặc thách thức, giúp ta tập trung và chuẩn bị. Rối loạn lo âu là khi nỗi lo trở nên quá mức, kéo dài, khó kiểm soát và ảnh hưởng công việc, học tập, các mối quan hệ. Nhóm này gồm rối loạn lo âu lan tỏa, rối loạn hoảng sợ, lo âu xã hội, ám ảnh sợ đặc hiệu, cùng các tình trạng liên quan như rối loạn stress sau sang chấn.

Việc phân biệt này quan trọng khi đọc nghiên cứu: một chất làm giảm căng thẳng thoáng qua ở người khỏe mạnh chưa chắc có tác dụng với rối loạn lo âu mạn tính.

Cơ chế được đề xuất

CBD không kích hoạt thụ thể CB1 theo cách THC làm, nên không gây phê. Các cơ chế liên quan đến lo âu được đề xuất bao gồm:

  • Thụ thể serotonin 5-HT1A: CBD được ghi nhận có tác động lên thụ thể này trong các mô hình thí nghiệm. Đây là thụ thể liên quan đến cơ chế của một số thuốc giải lo âu.
  • Hệ endocannabinoid: CBD có thể ảnh hưởng enzym FAAH, làm thay đổi nồng độ anandamide — một endocannabinoid tham gia điều hòa phản ứng sợ hãi và stress.
  • Tính mềm dẻo thần kinh: một số nghiên cứu động vật gợi ý CBD ảnh hưởng quá trình hình thành tế bào thần kinh mới ở hồi hải mã và quá trình dập tắt ký ức sợ hãi.

Chi tiết về các đích tác động có trong bài tác động của CBD đối với các thụ thể thần kinh trung ương.

Bằng chứng tiền lâm sàng

Trên các mô hình động vật kinh điển đánh giá hành vi lo âu — mê cung chữ thập nâng cao, thử nghiệm vùng sáng tối, điều kiện hóa sợ hãi — CBD thường cho tác dụng giảm hành vi lo âu. Một đặc điểm đáng chú ý là đường cong liều-đáp ứng hình chữ U ngược được mô tả trong nhiều thí nghiệm: liều trung bình có tác dụng, còn liều quá thấp hoặc quá cao lại kém hiệu quả. Điều này khiến việc xác định liều phù hợp ở người trở nên phức tạp.

Bằng chứng trên người: những gì đã có

Thử nghiệm lo âu thực nghiệm

Một số nghiên cứu nhỏ cho người tình nguyện hoặc người có lo âu xã hội thực hiện bài nói trước đám đông mô phỏng — một tình huống gây lo âu được chuẩn hóa. Nhóm dùng CBD liều đơn trước bài nói báo cáo mức lo âu thấp hơn so với giả dược ở một số thử nghiệm. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng các nghiên cứu này có cỡ mẫu nhỏ và chỉ đánh giá tác dụng của một liều duy nhất.

Nghiên cứu hình ảnh não

Một số nghiên cứu chụp não chức năng ghi nhận CBD làm thay đổi hoạt động ở các vùng liên quan đến xử lý cảm xúc như hạnh nhân, vỏ não đai trước. Những dữ liệu này giúp hiểu cơ chế nhưng không trực tiếp chứng minh hiệu quả điều trị.

Nghiên cứu quan sát, loạt ca

Các báo cáo từ thực hành lâm sàng hoặc khảo sát người dùng thường mô tả cải thiện lo âu, giấc ngủ. Tuy nhiên, thiết kế không có nhóm đối chứng khiến kết quả dễ bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng giả dược, kỳ vọng và các yếu tố khác.

Những hạn chế lớn của bằng chứng hiện tại

Hạn chếHệ quả
Cỡ mẫu nhỏKết quả kém ổn định, khó khái quát
Thời gian ngắn, nhiều nghiên cứu chỉ dùng liều đơnChưa rõ hiệu quả, an toàn khi dùng kéo dài
Đối tượng khác nhauNgười khỏe mạnh, lo âu xã hội, lo âu lan tỏa không thể gộp chung
Liều và chế phẩm khác nhauKhó so sánh, khó xác định liều tối ưu
Ít so sánh với điều trị chuẩnChưa biết CBD đứng ở đâu so với liệu pháp đã có

Các tiêu chí đánh giá một thử nghiệm lâm sàng được trình bày trong bài hỏi đáp dược lý thảo dược và nghiên cứu lâm sàng.

An toàn và tương tác

Trong các thử nghiệm lâm sàng, CBD dạng dược phẩm nhìn chung được dung nạp tương đối tốt, nhưng vẫn có tác dụng phụ như buồn ngủ, mệt mỏi, tiêu chảy, thay đổi cảm giác thèm ăn và tăng men gan ở một số người. CBD ức chế một số enzym chuyển hóa thuốc ở gan, có thể làm tăng nồng độ của thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh, thuốc chống đông. Người đang dùng thuốc điều trị tâm thần càng cần hỏi bác sĩ trước.

Ngoài ra, sản phẩm CBD trôi nổi thường không đúng hàm lượng ghi trên nhãn và có thể chứa THC. Trớ trêu là THC ở liều cao lại có thể gây lo âu, hoảng sợ — đúng điều người dùng muốn tránh. Sự khác biệt giữa hai chất được giải thích trong bài khác biệt dược lý giữa CBD và THC. Về pháp lý, người đọc tại Việt Nam cần lưu ý quy định kiểm soát các chất từ cây cần sa và tìm hiểu từ cơ quan có thẩm quyền.

Những lựa chọn đã có bằng chứng vững chắc

  1. Liệu pháp tâm lý: đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi, có bằng chứng tốt cho nhiều dạng rối loạn lo âu.
  2. Thuốc điều trị do bác sĩ chuyên khoa kê và theo dõi.
  3. Thay đổi lối sống: vận động thường xuyên, ngủ đủ, hạn chế caffeine và rượu, kỹ thuật thư giãn, hít thở.
  4. Hỗ trợ xã hội: chia sẻ với người thân, nhóm hỗ trợ.

Nếu lo âu kèm ý nghĩ tự hại, mất ngủ kéo dài, cơn hoảng sợ thường xuyên hay không thể làm việc, hãy tìm gặp bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần sớm. Khi có nguy cơ tự hại tức thời, hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện gần nhất.

Triển vọng

CBD vẫn là một hướng nghiên cứu đáng chú ý trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần. Những thử nghiệm lớn hơn, dài hơn, so sánh với điều trị chuẩn sẽ giúp trả lời liệu CBD có vị trí thực sự trong điều trị lo âu hay không, cho nhóm người bệnh nào và ở liều bao nhiêu. Trong lúc chờ đợi, nên nhìn nhận CBD là một hướng nghiên cứu, không phải lời giải đã có sẵn.

Câu hỏi thường gặp

CBD có gây nghiện không?

Theo các đánh giá hiện có, CBD đơn thuần có nguy cơ lạm dụng và lệ thuộc thấp, khác với THC. Tuy nhiên sản phẩm trên thị trường có thể lẫn THC, và việc dựa vào bất kỳ chất nào để đối phó lo âu vẫn có thể tạo thói quen không lành mạnh.

Có thể thay thuốc chống lo âu bằng CBD không?

Không nên tự thay thế. Ngưng thuốc đột ngột có thể gây hội chứng ngưng thuốc hoặc tái phát lo âu, và CBD còn có thể tương tác với thuốc đang dùng. Mọi thay đổi cần được bác sĩ điều trị hướng dẫn.

Tác dụng giảm lo âu của CBD xuất hiện nhanh không?

Một số thử nghiệm đánh giá tác dụng sau một liều trong tình huống gây lo âu cấp. Với rối loạn lo âu mạn tính, chưa có đủ dữ liệu để biết tác dụng xuất hiện sau bao lâu và có duy trì hay không.

Người trẻ tuổi dùng CBD để học tập, thi cử có ổn không?

Không có bằng chứng ủng hộ việc dùng CBD để cải thiện học tập. Thanh thiếu niên còn có nguy cơ tiếp xúc THC từ sản phẩm kém chất lượng. Lo âu thi cử nên được hỗ trợ bằng kỹ năng quản lý căng thẳng và tư vấn tâm lý.

Bài liên quan